Poznając swoich wychowanków nauczyciel ma możliwość poznania ich rodziców. Poszczególne rodziny różnią się bardzo pod wieloma względami i różne są też warunki rozwoju dzieci. Wpływa na to wiele czynników, np.: wykształcenie rodziców, stopień zamożności rodziny, skład osobowy rodziny, warunki bytowe, aktywność dziecka na terenie domu rodzinnego, rodzinna atmosfera psychiczna i wychowawcza.
Poznaniu warunków środowiskowych służą różne formy:
- rozmowy indywidualne z rodzicami i dzieckiem przy różnych nadarzających się okazjach,
- codzienne kontakty z rodzicami przyprowadzającymi i odprowadzającymi swoje dzieci,
- rozmowy prowadzone w określonych dniach przeznaczonych na indywidualne spotkania nauczyciela z rodzicami,
- obserwowanie zachowania się i zabaw dzieci, w których nieraz odzwierciedlają się przeżycia i doświadczenia wyniesione z rodzinnego życia,
- wytwarzanie różnych sytuacji naturalnych, określonych zajęć dzieci, podczas których nauczyciel ma możliwość obserwowania czynności, reakcji, zachowania,
- stosowanie specjalnych sposobów poznawania dziecka (np. rysunek).
Podstawowym warunkiem prawidłowo układającej się współpracy z rodzicami jest zdobycie ich zaufania. „Rodzice, których zaufanie zdobyliśmy, mogą nam dostarczyć szeregu ważnych informacji o dziecku. Mogą także szczerze rozmawiać o pracy przedszkola i wyrazić swoje o tym zdanie, co budzi ich zastrzeżenia, np. organizacja odpoczynku, uroczystości, czas spędzany przez dzieci w ogrodzie itp..”[1] Zgodne współdziałanie rodziny i przedszkola może zapewnić właściwe warunki do prawidłowego wychowania i stymulowania rozwoju dziecka.
„Stroną, która ma obowiązek inicjowania i rozwijania tych kontaktów, powinno być – z racji swego powołania i kompetencji osób z nim pracujących – przedszkole. Nie może ono bowiem dobrze wychowywać dzieci, gdy nie zdobędzie dla tej sprawy rodziców i nie włączy ich w osiąganie wspólnych celów.”[2]
Współdziałanie przedszkola z rodzicami powinno mieć charakter systematyczny, planowy i partnerski. Nie może ograniczać się jedynie do sporadycznych kontaktów podejmowanych w sytuacji wystąpienia trudności wychowawczych lub problemów związanych z zachowaniem dziecka. Rodzice powinni być regularnie informowani o postępach, osiągnięciach, zainteresowaniach oraz potrzebach swojego dziecka. Równie ważne jest przekazywanie informacji o jego funkcjonowaniu w grupie rówieśniczej, podejmowanych aktywnościach, samodzielności i sposobach radzenia sobie z nowymi sytuacjami. Dzięki temu możliwe jest stworzenie pełniejszego obrazu rozwoju dziecka oraz podjęcie spójnych działań przez obie strony.
Szczególne znaczenie ma współpraca z rodzicami dzieci sześcioletnich, ponieważ znajdują się one na ważnym etapie przygotowania do rozpoczęcia nauki szkolnej. W tym okresie intensywnie rozwijają się ich zdolności poznawcze, emocjonalne i społeczne. Dziecko powinno stopniowo nabywać umiejętność koncentracji uwagi, wykonywania poleceń, współpracy z innymi, samodzielnego organizowania prostych czynności oraz radzenia sobie z niepowodzeniami. Nauczyciel, obserwując dziecko w różnych sytuacjach, może dostarczyć rodzicom cennych wskazówek dotyczących wspierania jego gotowości szkolnej.
Rodzice natomiast posiadają wiedzę o zachowaniu dziecka w domu, jego zainteresowaniach, reakcjach emocjonalnych, codziennych przyzwyczajeniach i trudnościach. Informacje te pozwalają nauczycielowi lepiej rozumieć przyczyny określonych zachowań. Dziecko może bowiem funkcjonować inaczej w przedszkolu, a inaczej w środowisku rodzinnym. W grupie może być nieśmiałe i wycofane, podczas gdy w domu chętnie podejmuje rozmowy i aktywnie uczestniczy w różnych zajęciach. Może również wykazywać samodzielność w placówce, a w domu oczekiwać stałej pomocy dorosłych. Dopiero połączenie obserwacji nauczyciela i rodziców umożliwia trafną ocenę jego rzeczywistych możliwości.
Ważnym zadaniem nauczyciela jest uświadamianie rodzicom, że przygotowanie dziecka do szkoły nie polega wyłącznie na nauce czytania, pisania i liczenia. Równie istotne są dojrzałość emocjonalna, umiejętność przestrzegania zasad, wytrwałość w wykonywaniu zadań, samodzielność oraz gotowość do nawiązywania relacji z rówieśnikami i dorosłymi. Rodzice, którzy posiadają wiedzę na temat różnych obszarów gotowości szkolnej, mogą skuteczniej wspierać swoje dziecko, nie wywierając na nie nadmiernej presji i nie ograniczając jego rozwoju wyłącznie do ćwiczeń o charakterze edukacyjnym.
Jedną z najczęściej stosowanych form współpracy są zebrania grupowe. Umożliwiają one przekazanie informacji dotyczących organizacji pracy przedszkola, realizowanych programów, planowanych uroczystości, wycieczek oraz działań wychowawczych. Podczas zebrań można również omawiać zagadnienia związane z rozwojem dzieci, ich potrzebami i typowymi trudnościami występującymi w danym wieku. Spotkania takie powinny jednak mieć nie tylko charakter informacyjny. Warto umożliwić rodzicom zadawanie pytań, zgłaszanie propozycji oraz dzielenie się własnymi spostrzeżeniami.
Bardziej szczegółowe kwestie powinny być omawiane podczas rozmów indywidualnych. Spotkanie z rodzicem daje możliwość spokojnego przedstawienia zachowania dziecka, jego sukcesów i trudności. Ważne jest, aby nauczyciel prowadził rozmowę w sposób taktowny, rzeczowy i pozbawiony pochopnych ocen. Zamiast określać dziecko jako niegrzeczne, leniwe czy niezdolne, powinien opisywać konkretne sytuacje i zachowania. Pozwala to uniknąć konfliktu i ułatwia wspólne zastanowienie się nad przyczynami problemu. Rozmowa powinna kończyć się ustaleniem sposobów działania, które mogą zostać zastosowane zarówno w przedszkolu, jak i w domu.
Współpracy służą również zajęcia otwarte, podczas których rodzice mają możliwość obserwowania swoich dzieci w naturalnym środowisku przedszkolnym. Mogą zobaczyć, w jaki sposób dziecko wykonuje polecenia, reaguje na pytania nauczyciela, współdziała z kolegami i uczestniczy w proponowanych aktywnościach. Takie spotkania pozwalają rodzicom lepiej poznać metody pracy stosowane w placówce, a także zrozumieć, jakie wymagania stawia się dzieciom. Zajęcia otwarte mogą być także inspiracją do podejmowania podobnych zabaw i ćwiczeń w domu.
Istotną formą współdziałania są warsztaty dla rodziców prowadzone przez nauczycieli lub specjalistów. Mogą one dotyczyć rozwoju emocjonalnego dziecka, sposobów rozwiązywania konfliktów, wspierania samodzielności, przygotowania do szkoły, bezpieczeństwa w Internecie, prawidłowego żywienia czy rozwijania zainteresowań. Warsztaty nie tylko poszerzają wiedzę pedagogiczną rodziców, lecz także umożliwiają wymianę doświadczeń i wspólne poszukiwanie rozwiązań typowych trudności wychowawczych.
Dobre efekty przynosi także włączanie rodziców w organizację życia przedszkola. Mogą oni pomagać w przygotowaniu uroczystości, wycieczek, konkursów, kiermaszów czy spotkań tematycznych. Rodzice wykonujący różne zawody mogą opowiadać dzieciom o swojej pracy, prezentować zainteresowania lub prowadzić krótkie zajęcia. Dzięki temu czują się współodpowiedzialni za funkcjonowanie placówki, a dzieci dostrzegają, że ich rodzice są ważną częścią przedszkolnej społeczności. Wspólne działania sprzyjają także tworzeniu pozytywnej atmosfery i budowaniu więzi pomiędzy rodzinami.
Nie zawsze jednak współpraca przebiega bez trudności. Przeszkodą może być brak czasu rodziców, nieregularny udział w zebraniach, obawa przed krytyką, odmienne poglądy wychowawcze lub niechęć do ujawniania problemów rodzinnych. Zdarza się również, że nauczyciel przekazuje informacje w sposób zbyt oficjalny albo koncentruje się wyłącznie na trudnościach dziecka. Prowadzi to do osłabienia zaufania i może powodować unikanie kontaktów. Dlatego obie strony powinny wykazywać cierpliwość, otwartość oraz gotowość do wysłuchania odmiennych opinii.
Ważnym elementem współdziałania jest także zachowanie poufności. Informacje dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowia czy trudności dziecka nie powinny być omawiane w obecności innych rodziców ani osób postronnych. Poszanowanie prywatności wzmacnia poczucie bezpieczeństwa i ułatwia szczere przekazywanie istotnych wiadomości. Rodzice muszą mieć pewność, że nauczyciel wykorzystuje uzyskane informacje wyłącznie w celu wspierania dziecka.
Współpraca pomiędzy przedszkolem, szkołą i rodziną nabiera szczególnego znaczenia podczas przechodzenia dziecka do pierwszej klasy. Warto organizować spotkania z nauczycielami edukacji wczesnoszkolnej, wizyty dzieci w szkole oraz zajęcia umożliwiające poznanie nowego otoczenia. Rodzice powinni otrzymywać informacje o tym, jak wspierać dziecko w okresie zmiany i jak ograniczać lęk związany z rozpoczęciem nauki. Ciągłość oddziaływań wychowawczych ułatwia dziecku przystosowanie się do nowych obowiązków i wymagań.
Można zatem stwierdzić, że prawidłowe współdziałanie domu, przedszkola i szkoły stanowi jeden z najważniejszych warunków harmonijnego rozwoju dziecka. Wspólne cele, regularna wymiana informacji, wzajemne zaufanie oraz konsekwentne działania pozwalają skuteczniej wspierać sześciolatka i przygotować go do rozpoczęcia nauki szkolnej. Największe korzyści osiąga dziecko, które doświadcza zgodności wymagań, poczucia bezpieczeństwa i zainteresowania ze strony wszystkich dorosłych odpowiedzialnych za jego wychowanie.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Uwaga: tylko uczestnik tego bloga może przesyłać komentarze.