czwartek, 21 grudnia 2017

Czynniki wpływające na ilość i jakość wykorzystywania czasu wolnego



Istnieje szereg podstawowych czynników, które mają wpływ na ilość wolnego czasu, jaką posiadają jednostki, a także na sposoby, w jaki go spędzania. Wśród nich są przede wszystkim[1]:
  • wiek i status osoby,
  • rodzaj szkoły,
  • prawidłowa organizacja zajęć zarówno za równo w szkole i w domu, a przede wszystkim właściwie ułożony tygodniowy harmonogram zajęć obowiązkowych na rzecz szkoły, domu oraz czynności w czasie wolnym,
  • istniejąca moda, która jest chętnie przejmowana oraz naśladowana przez ludzi młodych,
  •  posiadanie przez dom rodzinny różnorodnych środków masowego przekazu,
  • sposoby i formy spędzania czasu wolnego przez rodziców, znajomych, rodzeństwo
  • środowisko lokalne (małe, średnie czy duże miasto), ośrodki rekreacyjne znajdujące się w tym środowisku, jak: boiska szkolne i sportowe, baseny, lodowiska, ośrodki wypoczynkowe itp.
Sposoby spędzania czasu wolnego możemy podzielić na trzy podstawowe kategorie, takie jak[2]:
  1. czas o charakterze dyspozycyjnym. Przykładem jest tutaj np. samodzielna pomoc
    w pewnych pracach w domu rodzinnym; albo też czas wolny w różnych pracach społecznych,
  2. czas o charakterze wpół wolnym. Przykładem może być np. udział w różnych akcjach;
spędzanie wolnego czasu na zimowiskach, koloniach, obozach młodzieżowych oraz w placówkach wczasowych.


[1]              M. Łobocki, op. cit., s. 31.
[2]              Ibidem.

poniedziałek, 27 listopada 2017

Spędzanie czasu wolnego w okresie zimowym



Tabela 1. Wyniki odpowiedzi na pytanie „Ile posiadasz wolnego czasu?”
Chłopcy
Odpowiedź
Ilościowo
Procentowo (%)
Bardzo dużo
8
16
Dużo
9
18
Raczej dużo
11
22
Raczej mało
6
12
Mało
6
12
Bardzo mało
10
20

Dziewczęta
Odpowiedź
Ilościowo
Procentowo (%)
Bardzo dużo
1
2
Dużo
4
8
Raczej dużo
6
12
Raczej mało
15
30
Mało
10
20
Bardzo mało
14
28
Źródło: opracowanie własne.

            Na pytanie „Ile posiadasz wolnego czasu?”, większość chłopców udzieliło odpowiedzi, że raczej dużo, natomiast dziewczęta wskazywały przede wszystkim opcje „raczej mało” i „bardzo mało”. Różnice w ilości wolnego czasu między ankietowanymi wynikają stąd, że dziewczęta mają zazwyczaj więcej obowiązków domowych aniżeli chłopcy, którzy sporą część wolnego czasu poświęcają na zabawy i gry komputerowe, ewentualnie na aktywność poza domem. Różnice w ilości czasu wolnego wynikają także stąd, że dziewczęta zazwyczaj pilniej przykładają się do odrabiania lekcji szkolnych, co zajmuje i m więcej czasu niż chłopcom. Znajduje to odzwierciedlenie w fakcie, że kobiety są lepiej wykształcone w społeczeństwie, czego pierwszym etapem jest właśnie mniejsza ilość czasu wolnego, który to czas jest przeznaczany na naukę i lekcje.
Rys. 1. Wyniki odpowiedzi na pytanie „Ile posiadasz wolnego czasu?”
Źródło: opracowanie własne.

wtorek, 19 września 2017

ROZWÓJ MOTORYCZNY DZIECI W LITERATURZE PRZEDMIOTU


W świetle badań literatury możemy znaleźć wiele definicji wyjaśniających interesujące mnie zagadnienie, jakim jest rozwój. Według R.Przewędy „rozwój fizyczny jest to ciąg konsekwentnych przemian w życiu osobniczym, które dążą od prostej konstrukcji komórkowej do wykształcenia złożonego organizmu człowieka” . Bardzo podobną definicję podaje również J.Bogdanowicz, który dodaje jeszcze, że „ukształtowany w toku dojrzewania organizm, jest doskonałym i precyzyjnym tworem” . Z.Bartkowiak określa rozwój jako proces długotrwały, który przebiega skokowo oraz nierównomiernie. Zdaniem autora to skomplikowany łańcuch przemian, który prowadzi do ukształtowania tworu precyzyjnego oraz złożonego, jakim jest dojrzały i doskonały ustrój ludzki[1] [2] [3].A. Malinowski postrzega zagadnienie, jako całokształt procesów biologicznych, wyłączaj ąc jednocześnie sferę osobowości ludzkiej[4], natomiast moim zdaniem najbardziej trafnym określeniem posłużyła się R. Kurniewicz - Witczakowa, która przez rozwój fizyczny rozumie „Całokształt procesów biologicznych, biochemicznych i biofizycznych zachodzących w organizmie człowieka- od zapłodnienia do śmierci. Procesy te warunkują rozrastanie się i dojrzewanie organizmu. Zmiany, które obserwujemy u człowieka, są przejawem tych procesów. Następują one po sobie w określonej kolejności, kierunku i są nieodwracalne”[5].

W rozwoju żywych organizmów, możemy wyodrębnić dwie kategorie zjawisk: rozwój filogenetyczny (rodowy) oraz ontogenetyczny (osobniczy).Ontogeneza jest to łańcuch następujących po sobie procesów, które uwarunkowane są czynnikami genetycznymi oraz środowiskowymi i prowadzą do ukształtowania się osobników zdolnych do życia w danych warunkach, jak i do przedłużenia gatunku. Rozwój osobniczy jest przykładem przystosowania się do różnorodnych warunków środowiska, oraz ich zmian, a zdolność ta decyduje o tym, że nie tylko upływ czasu, ale i zmiany w środowisku otaczającym człowieka, wywierają zdecydowany wpływ na jego właściwości funkcjonalne oraz budowę organizmu.[6]

Pisząc o rozwoju, należy wspomnieć o jego aspektach, które dzielimy na:

a)       jakościowe, czyli:

>       Rozrost- polega na zwiększeniu się liczby i masy komórek,

>       Różnicowanie- polega na doskonaleniu struktury (cyto-, histo- i ontogeneza),

>       Dojrzewanie- polega na doskonaleniu funkcji narządów i układów,

b)       ilościowe, czyli:

>       Kinetyka rozwoju- informuje nas o przebiegu wzrastania w określonym czasie. Inaczej jest to stopień rozwoju danej cechy w jednostce czasu,

>       Tempo rozwoju- jest wielkością zmian badanych cech przypadających na jednostkę czasu,

>       Rytmiczność rozwoju- to różne tempo rozwoju w poszczególnych fazach ontogenezy,

Natomiast ze względu na charakter przemian biochemicznych, dzielimy go na fazy:

a)     anaplasis (ewolucji)- jest to okres, który ze względu na temat mojej pracy, będzie mnie najbardziej interesował. Polega na rozwoju progresywnym, który trwa od zapłodnienia do wieku dorosłego. Występuje tu przewaga procesów anabolicznych, przyswajania przez plazmę komórek związków chemicznych, pochodzących z pobieranego pokarmu oraz wdychanego tlenu. Prowadzi do zwiększenia liczby i wielkości komórek oraz do wzrastania i różnicowania się struktury.

b)     metaplasis (transwolucji)- jest to okres stabilizacji, trwający od okresu dorosłego do dojrzałego. Następuje tu stan równowagi morfologicznej (nasilenie procesów anabolicznych oraz katabolicznych jest jednakowe).

c)      kataplasis (inwolucji)- jest to okres rozwoju regresywnego w wieku starości. Następuje tu nasilenie procesów katabolicznych, które przeważaj ą nad anabolicznymi, co w konsekwencji prowadzi do śmierci organizmu.

Jak wspominałam wcześniej rozwój uwarunkowany jest pewnymi czynnikami które można podzielić na kilka grup:

1. Czynniki endogenne, wrodzone, do których zaliczają się:

a)    uwarunkowania genetyczne: należy przez nie rozumieć czynniki wiążące się z genotypem jednostki. Badania wielu naukowców w dziedzinie genetyki doprowadziły do wykrycia podstawowych praw dziedziczności w świecie fauny, flory oraz interesującego mnie obiektu badawczego, jakim jest człowiek. Związki między genotypem a zachowaniem się jednostki są bardzo złożone. Wyniki wielu badań empirycznych wskazują, że uwarunkowania genetyczne wypływaj ą na pewne czynniki i warunki rozwoju człowieka. [7] Nazywane są determinantami, gdyż z góry i nieodwracalnie określają biochemiczne normy reakcji organizmu, a tym samym przebieg rozwoju organizmu w określonych warunkach, od momentu zapłodnienia. [8] Jest to zespół odziedziczonych po matce i ojcu cech, które wyznaczaj ą rozwój osobniczy. Decydują one o niezmiennych właściwościach gatunku oraz o pewnych cechach jakościowych jednostki. Kod genetyczny, który przekazują dziecku rodzice, tzw. genotyp odpowiada za funkcjonowanie organizmu na wielu jego poziomach. Decyduje o wszystkich strukturach i funkcjach, kolorze włosów, skóry, oczy, jego płci, szybkości zmian i poziomie przemiany materii, właściwościach fizycznych i psychicznych. Czasami w materiale genetycznym mogą pojawić się wady, które wykraczaj ą poza właściwy dla gatunku zakres zmienności i powoduj ą pewne anomalie w działaniu organizmu oraz jego budowie. Prowadzą do zahamowania bądź opóźnienia rozwoju, chorób genetycznych oraz innych defektów, które nie pozwalają w pełni ukształtować się młodemu człowiekowi.

b)    czynniki paragenetyczne i niegenetyczne: należą one do wrodzonych przyczyn, wpływających na proces rozwoju osobniczego, jednak nie polegaj ą na dziedziczeniu kodu genetycznego po rodzicach. Określane są jako wpływ pewnych czynników związanych z genami matki na płód dziecka. Możemy tu zaliczyć przemianę materii środowiska wewnętrznego, która jest wspólna dla płodu i matki, kolejność ciąży, stopień pokrewieństwa rodziców oraz ich wiek. Wiele badań dowodzi, że te, wydawałoby się, mało istotne czynniki, maj ą w rzeczywistości duży wpływ na jakość rozwoju fizycznego organizmu w całym przebiegu ontogenezy. Tę grupę czynników nazwano stymulatorami i regulatorami.[9] To czynniki współdziałające, które względem organizmu płodu są zewnętrzne, natomiast wewnętrzne w stosunku do organizmu matki. Należy jednak zauważyć, że łożysko jest również narządem matki a płód wraz z nim stanową jednostkę biologiczną. Istnieje więc możliwość pojmowania tej grupy czynników, jako specyficznych czynników endogennych pośrednich. Grupa ta dotyczy głownie wpływów, jakim podlega zarodek oraz płód. Jednak efekty tych wpływów zauważamy również po urodzeniu dziecka. Niekiedy rzutuj ą one na cały dalszy jego rozwój. Wynika z tego, że matka bardziej wpływa na rozwój dziecka, niż ojciec, gdyż związane jest to z dziedziczeniem cytoplazmatycznym. Dlatego też kobieta w ciąży powinna prowadzić odpowiedni tryb życia.


[1] Przewęda R., Rozwój somatyczny i motoryczny, Wyd. II WSiP Warszawa 1981.
[2] Bogdanowicz J., Rozwój fizyczny dziecka, PWZL Warszawa 1957.
[3] Bartkowiak Z., Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania, WSiP Warszawa 1983.
[4] Malinowski A., Dziecko poznańskie. Seria: antropologia nr 3, UAM Poznań 1976.
[5] Kurniewicz - Witczakowa R., Dziecko w wieku przedszkolnym, PZWL Warszawa 1978, s. 11
[6] Bielski J., Metodyka wychowania fizycznego i zdrowotnego, Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2005, s. 75.
[7] Przetacznik-Gierowska M., Makiełło-Jarża G., Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego, WSiP Warszawa 1985, s.55-57.
[8] Wolański N., Rozwój biologiczny człowieka, PWN Warszawa 1983, s. 35-187.
[9]   Przewęda R., Rozwój somatyczny i motoryczny, PZWS Warszawa 1973, s. 15.

środa, 5 kwietnia 2017

Teren i populacja badań


Jak już wspomniałam wcześniej organizowanie procesu badawczego zależy od wielu czynników. Jednym z nich jest teren i populacja badanych.

Z. Skorny uważa, że „Przedmiotem badań naukowych jest określony zbiór zjawisk, przedmiotów lub osób. Badania psychologiczne i pedagogiczne dotyczą wybranej kategorii osób określanej mianem populacji”[1].

Według W. Okonia „populacja to stosowana w statystyce nazwa zbioru, obejmująca wszystkie elementy, które interesują badacza danego zagadnienia. Elementy te muszą mieć co najmniej jedną właściwość wspólną, która decyduje o ich przynależności do danego zbioru i co najmniej jedną właściwość zmienną, którą się różnią między sobą.”[2] [3]

W badaniach pedagogicznych populacją może być np. ogół dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Teren badań natomiast według W.Puśleckiego to „...konkretnie

sprecyzowane środowisko łącznie z jego przestrzennym rozmieszczeniem, w którym przeprowadzone jest badanie.”Badania przeprowadziłam w listopadzie, w Szkole Podstawowej nr.11 w Jeleniej Górze. Jelenia Góra to miasto położone pośrodku Kotliny Jeleniogórskiej, na wysokości około 350m.n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce. Miasto otaczają malownicze pasma górskie: masyw Karkonoszy ze Śnieżką, Góry Izerskie, Rudawy Janowickie i Góry Kaczawskie. Jelenia Góra jest miastem turystyczno- przemysłowym, zamieszkałym przez około 100 tyś mieszkańców. Walory turystyczne to piękne położenie, łagodny podgórski klimat, a także dawno odkryte wody lecznicze. W granicach miasta znajduje się dziś uzdrowisko Cieplice-Zdrój, w pobliżu leżą kolejne znane miejscowości wypoczynkowe i uzdrowiskowe: Borowice, Świeradów, Jagniątków oraz licznie odwiedzane w ciągu całego roku Karpacz i Szklarska Poreba . Miasto posiada dobrze rozwiniętą komunikacje miejską umożliwiającą dojazd do pracy i do szkół położonych w odległych częściach miasta. Znajduje się także w nim dworzec PKS i PKP.

Szkoła Podstawowa nr.11im.F.Chopina jest położona przy ul. Moniuszki 9, w centrum dużego osiedla mieszkaniowego Zaborze i jest jedną z 12 Szkół Podstawowych znajdujących się w Jeleniej Górze. Oprócz dobrej lokalizacji, szkoła posiada wiele innych walorów podnoszących jej doniosłą pozycję w środowisku. W opinii rodziców jednym ze znaczących jest wykształcona i dobra kadra pedagogiczna złożona z twórczych i zaangażowanych nauczycieli. Nauczyciele pracuj ący w tej szkole posiadają wykształcenie wyższe magisterskie, część ukończyła studia podyplomowe, część też posiada stopień nauczyciela dyplomowanego. Szkoła jest duża, przestronna, dysponuje dobrą bazą sportową w skład, której wchodzą: 25m basen, dwie sale gimnastyczne przeznaczone dla ogółu uczniów, sala gimnastyczna przeznaczona tylko dla uczniów nauczania zintegrowanego, trzy duże boiska szkolne wyposażone w przyrządy do typowych form aktywności ruchowej oraz bieżnię i skocznię. Sale, boiska oraz basen wyposażone są w odpowiedni sprzęt niezbędny do prowadzenia lekcji wychowania fizycznego. Każda klasa realizuje obowiązkowo zajęcia w zakresie wychowania fizycznego. W klasie Ic oraz Id, w których przeprowadzałam badania nauczycielki poświęcaj ą tygodniowo 2 godziny na lekcje wf, które odbywaj ą się na sali gimnastycznej oraz godzinę na zajęcia ruchowe, które odbywają się na sali lub na dworze. Badaniami objęłam 44 dzieci w wieku 7lat uczęszczających do klasy I w/w szkoły podstawowej, w tym 21 chłopców i 23 dziewcząt.

Materiał badawczy, a zwłaszcza jego wyniki przedstawiono tabelarycznie oraz w ujęciu graficznym w rozdziale III [4].


[1]    Skorny Z.,Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki, WSiP Warszawa 1984, s. 107.
[2]    Okoń W., Nowy Słownik Pedagogiczny, Wydawnictwo. Akademickie „Żak” Warszawa 2004, s.318.
[3]    Puślecki W., Badania pedagogiczne, ODN Kalisz 1985, s.109.
[4]    Moniatowicz B., Jelenia Góra , Wydawnictwo Voyager 1992, s 3.